Η τ. Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου συμμετείχε στην τελετή έναρξης των εργασιών του 34ου Πανελλήνιου Πνευμονολογικού Συνεδρίου, στο ξενοδοχείο Divani Caravel, στο πλαίσιο της οποίας παρέλαβε τιμητική βράβευση από τον Στυλιανό Λουκίδη, Πρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας.
Μετά από τη σχετική προσφώνηση του Γιώργου Βέλτσου, η κυρία Σακελλαροπούλου δήλωσε τα εξής:
«Σας ευχαριστώ θερμά για την τιμητική βράβευση και την πρόσκληση να βρίσκομαι σήμερα κοντά σας, στην τελετή έναρξης του 34ου Πανελληνίου Πνευμονολογικού Συνεδρίου. Με ιδιαίτερη χαρά απευθύνομαι σε μια επιστημονική κοινότητα που, διαχρονικά, βρίσκεται στην πρώτη γραμμή προστασίας της δημόσιας υγείας.
Το συνέδριό σας, όπως αποδεικνύει η πολύχρονη λειτουργία του, έχει πλέον καθιερωθεί ως ένας σταθερός και ουσιαστικός θεσμός. Φέτος, στο πλαίσιο των εργασιών του, θα παρουσιαστούν οι τελευταίες εξελίξεις στον τομέα της πνευμονολογίας και οι στρατηγικές πρόληψης και αντιμετώπισης των αναπνευστικών νοσημάτων· θα ακουστούν διακεκριμένοι επιστήμονες, θα χορηγηθούν υποτροφίες και θα αναδειχθεί η κοινωνική διάσταση του έργου σας. Όλα αυτά επιβεβαιώνουν τη συμβολή σας όχι μόνο στην επιστημονική γνώση, αλλά στο συνολικό καλό της κοινωνίας.
Η έναρξη της θητείας μου, τον Μάρτιο του 2020, συνέπεσε με μια εξαιρετικά δύσκολη περίοδο, την έξαρση της πανδημίας Covid-19. Μια κρίση που ανέδειξε, με τον πιο σαφή τρόπο, ότι η δημόσια υγεία δεν είναι ένα απλό τεχνικό ζήτημα, αλλά θεμέλιο της κοινωνικής συνοχής και της εμπιστοσύνης των πολιτών και οφείλει να αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα για το κράτος.
Σε εκείνη τη δύσκολη συγκυρία η ιατρική και νοσηλευτική κοινότητα, και εσείς βέβαια οι πνευμονολόγοι, κληθήκατε να λειτουργήσετε κάτω από πρωτόγνωρη πίεση, με επιστημονική αβεβαιότητα, εξαντλητικά ωράρια και ανθρώπινο πόνο. Βρεθήκατε στην πρώτη γραμμή αντιμετώπισης της πανδημίας και ανταποκριθήκατε με επαγγελματισμό, γνώση και αυταπάρνηση, επιτελώντας μέγιστο κοινωνικό έργο.
Η δική μου συμμετοχή σε εκστρατείες εμβολιασμού κατά του Covid-19, της εποχικής γρίπης και του πνευμονιόκοκκου, καθώς και οι επισκέψεις μου σε νοσοκομεία και εμβολιαστικά κέντρα σε όλη τη χώρα, στόχευαν στην ενίσχυση της ενημέρωσης του κοινού, στην ανάδειξη της σημασίας της έγκαιρης παρέμβασης και στην έμπρακτη αναγνώριση της πολύτιμης προσφοράς του υγειονομικού προσωπικού.
Παράλληλα, στο πλαίσιο του ανοίγματος της Προεδρίας της Δημοκρατίας στην κοινωνία, υλοποιήθηκαν διάφορες δράσεις με έντονο κοινωνικό και προληπτικό χαρακτήρα. Πρωτοβουλίες όπως η καθιέρωση ετήσιας εθελοντικής αιμοδοσίας στον κήπο του Μεγάρου, η διοργάνωση δωρεάν μαστογραφικού ελέγχου στον ίδιο χώρο, η στήριξη οργανώσεων για τον παιδικό καρκίνο, η υποστήριξη εκστρατειών ενημέρωσης για τη νόσο Alzheimer και τη δωρεά οργάνων, είχαν κοινό παρανομαστή την ανάδειξη της αξίας της πρόληψης, της ενημέρωσης και της κοινωνικής αλληλεγγύης.
Η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία υπηρετεί σταθερά και με συνέπεια την αποστολή της: την προαγωγή της επιστημονικής γνώσης, τη συνεχή εκπαίδευση των ιατρών, την υπεύθυνη ενημέρωση του ευρύτερου κοινού. Αν και η πανδημία του κορωνοϊού δεν βρίσκεται πλέον σε φάση έξαρσης, οι λοιμώξεις και τα χρόνια νοσήματα του αναπνευστικού εξακολουθούν να αποτελούν σημαντική πρόκληση για τη δημόσια υγεία. Η ανάγκη επομένως για επιστημονική εγρήγορση, έγκαιρη παρέμβαση και ποιοτική φροντίδα των πασχόντων παραμένει απολύτως επίκαιρη. Στο πλαίσιο αυτό, η συμβολή σας στη διαμόρφωση μιας κουλτούρας προληπτικών πρακτικών και εμπιστοσύνης προς την επιστήμη είναι ανεκτίμητη.
Θέλω να εκφράσω τις ευχαριστίες μου προς την εταιρεία σας για το έργο και τις πρωτοβουλίες της και να ευχηθώ οι προσπάθειές σας να συνεχιστούν και να ενδυναμωθούν. Μαζί, ως κοινωνία, έχουμε χρέος να προστατεύσουμε την αναπνευστική υγεία, να στηρίξουμε, γενικότερα, το σύστημα δημόσιας υγείας και να επιλέξουμε ένα δρόμο ασφάλειας, υπευθυνότητας και αλληλεγγύης. Εύχομαι καλή επιτυχία στις εργασίες του συνεδρίου».
Ακολουθεί η προσφώνηση του Γιώργου Βέλτσου:
«Αξιότιμη τέως Πρόεδρε της Δημοκρατίας, κυρία Κατερίνα Σακελλαροπούλου,
Αγαπητέ Πρόεδρε και μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας
Κυρίες και κύριοι
Είναι η τρίτη φορά που μου δίνεται η ευκαιρία και η χαρά να εκφωνήσω έναν έπαινο, μια “laudatio” δηλαδή, που συντάσσεται για να τιμήσει ένα συγκεκριμένο πρόσωπο στη διάρκεια μιας επίσημης, ακαδημαϊκής, ως επί το πλείστον, τελετής. Την πρώτη φορά, επαίνεσα τον Κορνήλιο Καστοριάδη κατά την ανακύρηξή του ως επιτίμου διδάκτορα του Τμήματος Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού του Παντείου Πανεπιστήμιου. Τη δεύτερη φορά, είχα τη χαρά να εισηγηθώ στο Τμήμα την αναγόρευση του Ζακ Ντερριντά. Σήμερα, η χαρά είναι ακόμη μεγαλύτερη, διότι καλούμαι από την Εταιρεία σας, με πρωτοβουλία του Προέδρου Στέλιου Λουκίδη, να παρουσιάσω σύντομα τον άνθρωπο και το έργο της Κατερίνας Σακελλαροπούλου με την ευκαιρία βράβευσής της για την εξαιρετική συμβολή της στην προαγωγή της πρόληψης υγείας στη χώρα μου και ιδιαίτερα, τη σκοτεινή περίοδο του covid όπου ρυθμιστής του Πολιτεύματος υπήρξε- όπως σκωπτικά είχα πει – ο κύριος Τσιόδρας.
Πριν όμως πω τα αυτονόητα για την Κατερίνα Σακελλαροπούλου, θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας ένα συναίσθημα που με διακατέχει τόσο στη σημερινή μου ομιλία όσο και στην ομιλία που έκανα στην Εταιρεία, πριν πολλά χρόνια, στο ανάλογο συνέδριο, στο ξενοδοχείο Χίλτον. Και τις δύο φορές, έφερα στη μνήμη μου την επίδειξή μου, στην τρυφερή ηλικία των πέντε ετών, σε ένα από τα αμφιθέατρα της Ιατρικής Σχολής ως μια από τις πρώτες περιπτώσεις της πολιομυελίτιδας, το 1949, λίγο πριν ανακαλυφθεί το εμβόλιο και πριν αποφασίσουν οι γιατροί ένα πρωτόκολλο θεραπείας εκτός από τη χρυσομυκίνη στη μαύρη αγορά και τις επικίνδυνες ακτινοβολίες στην ιδιωτική.
Ε, λοιπόν, ενώ εκείνη την επώδυνη -και το συνειδητοποιώ εκ των υστέρων- πρώτη φορά, υπήρξα το αντικείμενο της παρατήρησης των ιατρών, σήμερα, ξέρω τον τρόπο να αντιστρέφω την προοπτική και να ενεργοποιώ δυνάμεις σε μια κατάσταση αδυναμίας όπως η αντενεργός ασθένεια. Ξέρω να αντιστρέφω, όχι μόνον αποφεύγοντας τον ιατρικό πατερναλισμό ή την εξάρτηση του ασθενούς από αυτόν τον ισχυρό πατέρα, αλλά και εντάσσοντας στην έντρομη σκέψη του ασθενούς την ειρωνεία εμβληματικών ρήσεων όπως: “Η ζωή είναι αυτό που συμβαίνει λεπτό προς λεπτό στα νεύρα” (Τ. Ουίλιαμς).
Αυτό κατόρθωσε η Κατερίνα κατά την Προεδρία της: όχι μόνο να συμβάλλει στην πρόληψη της αντενεργού ασθένειας αλλά να αντιστρέψει την προοπτική μιας Προεδρίας προσηλωμένης -αν και όχι πάντα- στον τύπο και κυρίως, μιας άχαρης Προεδρίας με μειωμένη την ενσυναίσθησή της προς την κοινωνία. Διότι η Πρόεδρος, κατά την περίοδο 2020-2025, ακολούθησε δύο βασικές επιταγές: α) Παρέμεινε πιστή στις αρμοδιότητες και τις υποχρεώσεις της όπως διαγράφονται από το Σύνταγμα και β) άνοιξε το θεσμό της Προεδρίας στην κοινωνία. Ανέδειξε δηλαδή, με την παρουσία της, κρίσιμα ζητήματα της νεοελληνικής κοινωνίας όπως την αναγνώριση του διαφορετικού ή του περιθωριοποιημένου ή του κακοποιημένου στις περιπτώσεις γυναικών αλλά κυρίως την κοστολογημένη αντιμετώπιση του νομοσχεδίου και μετέπειτα νόμου 5089/2024 όπου ρυθμίζονται ο πολιτικός γάμος μεταξύ ατόμων του ιδίου φύλου με τα ίδια δικαιώματα και υποχρεώσεις που ισχύουν για τα ετερόφυλα ζευγάρια. Με δυο λόγια, το μέλημα της συμπερίληψης που δεν είναι άλλο από την αναγνώριση του “διαφορετικού” σε σχέση με το κυρίαρχο “ίδιον”. Και το έργο της αυτό υπήρξε περισσότερο από πρόληψη, θεραπεία. Κι όπως είναι φυσικό, το δύσκολο αυτό εγχείρημα δεν υπήρξε απλώς το πολιτειακό ζητούμενο για το θεσμό της Προεδρίας αλλά και το ζητούμενο της “δικαιωματικής” αντίληψης, που συνέχει τη σκέψη της, ήδη από τη θητεία της στο ΣτΕ. Μας είναι γνωστές άλλωστε, οι πρωτοβουλίες της για την προστασία τού, εξίσου κακοποιημένου, περιβάλλοντος σε όλη την επικράτεια.
Όμως η απαρίθμηση αυτών των αρετών δεν θα συμπλήρωνε το μύχιο συναίσθημα που με διακατέχει απέναντι στον άνθρωπο που καθίσταται σύμβολο, δηλαδή μια επινοημένη αλληγορία, ένα σημαίνον απόμακρο και συγχρόνως τόσο κοντά μας. Θα έλεγα, μιλώντας τη γλώσσα της εποχής, ένας φυσικός λογάριθμος (και όχι αλγόριθμος με τη γνωστή “οικονομία της προσοχής” από την οποία πάσχουμε κι εμείς και πανταχού παρόντα κινητά μας). Λογάριθμος, δηλαδή ο εκθέτης εκείνος στον οποίο πρέπει να υψωθεί η βάση (της κοινωνίας) για να προκύψει αριθμός (κυβερνησιμότητα). Και η βάση δεν υψούται χωρίς την παιδεία ακόμη και αυτού που ονομάζουμε υλικό πολιτισμό (γαστρονομία, ανθοκομία κ.λπ.)
Ήδη το ωραίο βιβλίο που εκδόθηκε για την περίοδο της Προεδρίας της, μαρτυρά γι’ αυτόν τον πολιτισμό και για την ποιότητα του περιεχομένου και της μορφής του.
Όσο γνωρίζω και θυμάμαι κανένας άλλος Πρόεδρος της Δημοκρατίας κατά τη διάρκεια της Μεταπολίτευσης, δεν ενσάρκωσε μια ιδέα με τον τρόπο του προσώπου και όχι της ιδέας. Για να το πω αλλιώς, κανένα άλλο πρόσωπο, δεν ενστάλαξε στο πλέγμα των κανόνων το συγκινησιακό φορτίο, ένα δηλαδή, ιδιαίτερο συναίσθημα, απαραίτητο στην πολιτική, όπως υποστηρίζει η Σαντάλ Μουφ.
Αυτές οι “αρετές” την φανέρωσαν, τουλάχιστον στα δικά μου μάτια, σαν ένα είδος εξιλαστήριου θύματος των πολιτικών, εκείνη τη δύσκολη εποχή της εκλογής της μετά τον Παυλόπουλο. Αλλά και πρόσφατα, όταν ο Πρωθυπουργός δεν πρότεινε την ανανέωση της θητείας της για να συσπειρώσει την Δεξιά, μου έδειξε με την διακριτική αποχώρησή της ποιό είναι το σταυροδρόμι εκείνο στο οποίο συναντάται το υποκείμενο της επιθυμίας της με το υποκείμενο του κοινωνικού μας δεσμού. Και σ’ αυτό το σταυροδρόμι, η Πρόεδρος έθεσε το αίνιγμα της Σφίγγας: τί πρέπει να είναι ο πολιτικός άνθρωπος εκτός από “ζώον”; Ο Πλάτων, σε έναν από τους ύστερους διαλόγους του, τον Πολιτικό, ορίζει τον “βασιλικό άνδρα”, όχι με βάση το αξίωμα αλλά με βάση μια συγκεκριμένη επιστήμη: την πολιτική τέχνη. Την Πρόεδρο δεν πρόλαβε να τη γνωρίσει ώστε να μιλήσει για “βασιλική γυνή”. Αυτή όμως η πρώτη γυναίκα Πρόεδρος στην Ελλάδα, κατείχε την τέχνη της πολιτικής ως τέχνη της ύφανσης. Με τον μεταφορικό αυτό παραλληλισμό, ο Πλάτων δηλώνει ότι ο πολιτικός πρέπει να υφαίνει τα αντίθετα στοιχεία της Πόλης ώστε να δημιουργήσει έναν αρμονικό ιστό και όχι ένα κουρελόπανο.
Η Σακελλαροπούλου ύφανε μια ελληνική σημαία απ’ άκρη σ’ άκρη, αντίστοιχη με το συμβολικό δώρο του συλλέκτη Σωτήρη Φέλιου προς την Προεδρία: μια πελώρια σημαία του Χρήστου Μποκόρου που μεταβάλει το “Ut pictura, poesis” του Ορατίου σε “Ut pictura, politica”.
Σκέφτομαι συχνά με το νομικό επιχείρημα της “θεωρίας της ενιαίας εκτελεστικής εξουσίας”, εάν και κατά πόσον ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, θα έπρεπε να έχει περισσότερες αρμοδιότητες και αυξημένες εξουσίες, όντας, την ίδια στιγμή, ενοποιητικός παράγοντας πάνω από τις κομματικές διαμάχες και κυρίως, προστάτης της συνταγματικής τάξης και σταθερότητας. Έναν τέτοιο λαοπρόβλητο Πρόεδρο θα ήθελα να ενσαρκώσει η Σακελλαροπούλου καί είμαι βέβαιος ότι θα το άξιζε.
Υπάρχει όμως, και μια άλλη ενότητα αυτής της σύντομης laudatio, που θα χρειαζόταν πολλές σελίδες για να κοινοποιηθεί: η φιλία. Με τη φιλία συμβαίνει το εξής: “Οφείλουμε να αρνηθούμε να αναγνωρίσουμε αυτούς με τους οποίους μας συνδέει κάτι το ουσιαστικό. Οφείλουμε να τους αποδεχθούμε μέσα στη σχέση μας με το άγνωστο στο οποίο και αυτοί μας αποδέχονται”, όπως επιμένει ο Μωρίς Μπλανσό. Μια διαδικασία εγγύτητας και απομάκρυνσης συγχρόνως. Αλλά αυτό προϋποθέτει μια εσωτερική ένταση η οποία είναι απόλυτα συμφυής με την εντατική παρουσία του φίλου.
Για να μπορέσουμε να ξαναβάλουμε τον χρόνο στους μεντεσέδες, για να μην υπάρξει το “out of joint” από την εποχή του Άμλετ, χρειάζονται και ξύλινα παράθυρα. Διότι, εάν και ο θεσμός της Προεδρίας αποδομείται αφ’ εαυτού, όπως ο θεσμός της ψυχανάλυσης, δεν χρειάζεται να αποδειχθεί».